
เกริ่นก่อนแบบคนในบ้านคุยกัน
หลายบ้านพอรู้ว่าเป็นโรคไต คำถามแรกคือ “แล้วห้ามกินอะไรบ้าง?”
บทความนี้สรุปเรื่อง โรคไตห้ามกินอะไรบ้าง ให้เข้าใจง่ายขึ้น โดยเน้นอาหารที่ควรเลือก อาหารที่ควรระวัง และวิธีดูแลผู้ป่วยโรคไตในชีวิตประจำวัน
คำแนะนำเรื่องอาหารที่ควรรู้
ขอให้จำง่าย ๆ ก่อนครับ ไม่ต้องท่องยาวเป็นร้อยอย่าง
กลุ่มที่ควรเลี่ยงจริงจังคือของเค็มจัดและอาหารแปรรูป เช่น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ซุปก้อน ผงปรุงรส น้ำปลา ซีอิ๊ว ปลาร้า กะปิ ปลาเค็ม ไส้กรอก แฮม เบคอน หมูยอ และขนมถุง
ต่อมาคือของที่มีโพแทสเซียมสูง โดยเฉพาะถ้าระยะท้ายหรือผลเลือดโพแทสเซียมสูง เช่น กล้วย ทุเรียน น้ำมะพร้าว ผลไม้แห้ง มะเขือเทศ มันฝรั่ง ฟักทอง และผักบางชนิดที่กินเยอะเกินไป
อีกกลุ่มคือฟอสฟอรัสสูง เช่น เครื่องใน โคล่า โกโก้ นมเยอะ ๆ ถั่ว เมล็ดพืช และอาหารแปรรูปที่เติมฟอสเฟต
ที่อยากย้ำเป็นพิเศษคือ มะเฟือง สมุนไพร ยาต้ม ยาหม้อ ยาลูกกลอน และอาหารเสริมที่ซื้อเอง คนโรคไตไม่ควรลองเองครับ
โรคไตไม่ได้แปลว่าต้องอดทุกอย่าง แต่ต้องรู้ว่าอะไรควรลด อะไรควรเลี่ยง และอะไรต้องดูจากผลเลือดของตัวเอง
คนดูแลผู้ป่วยควรช่วยดูอะไรบ้าง
- ช่วยดูอาหารเค็มจัด อาหารแปรรูป น้ำซุปเข้มข้น และเครื่องปรุงที่ใช้บ่อยในบ้าน
- สังเกตอาการบวม เหนื่อยง่าย กระหายน้ำมาก น้ำหนักขึ้นเร็ว หรือกินได้น้อยผิดปกติ
- เก็บผลเลือดล่าสุดไว้ดูร่วมกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร โดยเฉพาะค่าโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และการทำงานของไต
- อย่าให้ผู้ป่วยลองสมุนไพร ยาต้ม ยาหม้อ ยาลูกกลอน หรืออาหารเสริมเองโดยไม่ปรึกษาทีมรักษา
สรุปสั้น ๆ
ผู้ป่วยโรคไตไม่จำเป็นต้องอดทุกอย่าง แต่ควรกินให้เหมาะกับระยะโรคไต ผลเลือด อาการบวม ปริมาณปัสสาวะ และการฟอกไตหรือยังไม่ฟอกไต สิ่งสำคัญคือเลือกอาหารให้พอดี ลดความเสี่ยง และไม่ทำให้ผู้ป่วยขาดสารอาหารครับ
หมายเหตุสำคัญ
จำไว้นะครับ ข้อมูลนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่แทนคำแนะนำแพทย์ โดยเฉพาะผู้ป่วยระยะ 4-5 ฟอกไตแล้ว บวม ปัสสาวะน้อย หรือมีค่าโพแทสเซียม/ฟอสฟอรัสผิดปกติ ควรยึดแผนอาหารของทีมรักษาเป็นหลัก
ถ้ามีผลเลือดล่าสุด ลองเอาไปคุยกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อปรับอาหารให้ตรงกับร่างกายตัวเองนะครับ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- Healthy Eating for Adults with Chronic Kidney Disease
- Nutrition and Kidney Disease, Stages 1-5 (Not on Dialysis)
- Potassium in Your CKD Diet
- Phosphorus and Your CKD Diet
- Eating & Nutrition for Hemodialysis
